Հայազգի  գրողի հայապատում վեպն՝ իսպաներեն

Հայազգի կանադական ֆրանսագիր գրող, լրագրող, Հյուսիսային Ամերիկայի ամենամեծ ֆրանսալեզու օրաթերթի՝ Մոնրեալի «Լա պրեսի» սյունակագիր Ռիմա Էլքուրին (*) 2019 թվականին հրատարակել է իր առաջին՝ «Մանամ» վեպը: Այն դարձել է 2022 թվականի կանադական «Աթվուդ Գիբսոն» գրական մրցանակի ֆինալիստ, թարգմանվել անգլերեն, իսկ վերջերս իսպանական «Տիեմպո դե Տինտա» հրատարակչությունն այն լույս է ընծայել իսպաներեն:

Վեպի հերոսուհի Լեան ուսուցչուհի է: Նա չի հավատում լռությանը եւ գաղտնիությանը, ինչի մասին նա միշտ ասում է իր աշակերտներին: Լռությունը մաս չի կազմում այն ժառանգության, որը նա ստացել է Տետայից՝ իր սիրելի հայ տատիկից, որը նոր է մահացել 107 տարեկանում: Տարիներ շարունակ նրա մեծ հայ ընտանիքը պարբերաբար հավաքվում էր Տետայի շուրջը եւ լսում նրա պատմությունները: Բայց կա մի պատմություն, որը նա հրաժարվում էր պատմել: Հենց Լեան խոսք էր բացում այդ թեմայով, Տետան արագ փոխում էր նյութը… Հիմա Լեան ցանկանում է պարզել եւ հասկանալ իր նախնիների պատմությունը: Նա մեկնում է Թուրքիա, եւ քուրդ ուղեվարի օգնությամբ այցելում է իր պապենական գյուղը՝ Մանամ, որտեղ իմանում է, որ քսաներորդ դարասկզբի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Մանամի գրեթե ողջ բնակչությունը սպանվել է կամ աքսորվել Սիրիա: Ինչպե՞ս է վերապրել նրա տատիկն ու նրա ընտանիքը…

Հայոց ցեղասպանությունը վերապրածների թոռնուհի Ռիմա Էլքուրին Քվեբեքի Ֆրանսերենի բարձրագույն խորհրդի «Ժյուլ Ֆուռնիե» մրցանակի դափնեկիր է: Որպես լրագրող գրում է կանանց իրավունքներին առնչվող հարցերի վերաբերյալ՝ կապված Մերձավոր Արեւելքում արաբական գարնան, Կանադայում «#MeToo» շարժման կամ Եվրոպայում միգրացիոն ճգնաժամի հետ: Իսպանական ռադիոյին տված հարցազրույցում Ռիման իր վեպը համարել է «ներքին հայացք ցեղասպանությանը ու վկայության կարեւորությանը եւ հարգանքի տուրք կանանց քաջությանը եւ հուսահատ աշխարհում նրանց հույսի որոնումներին: Թեման սկսեց հետապնդել ինձ, երբ տատիկս մահացավ: Ես հասկացա, որ ես ժառանգորդն եմ մի պատմության, որի մասին շատ բան չգիտեի՝ լի լռությամբ ու գաղտնիությամբ: Թուրքական պետությունը շարունակում է ժխտել Հայոց ցեղասպանությունը, եւ հիշողությունը դառնում է դիմադրության ձեւ»:

Ա. Բ.

*) Կարծում ենք, որ Էլքուրի ազգանունը պետք է գրվի Էլ Խուրի, արաբերեն խուրի բառից, որը քահանա է նշանակում, շատ տարածված՝ քրիստոնյա արաբների ազգանուններում: Ծ.Խ.