ԱՄՆ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Ուիթքոֆը Breitbart News-ին տված հարցազրույցի ժամանակ չի բացառել, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը նույնպես կարող են միանալ «Աբրահամի համաձայնագրին»:
Իսկ ի՞նչ է «Աբրահամի համաձայնագիրը» եւ որ՞ն է դրան միանալու Իսրայելի մերձավորագույն դաշնակից ԱՄՆ-ի նպատակն ու շահագրգռվածությունը:
«Աբրահամի համաձայնագիրը», որի նախաձեռնությունը պատկանում է ԱՄՆ նախագահի փեսա, ազգությամբ հրեա Ջարեդ Քուշներին, Իսրայելի եւ արաբական երկրների միջեւ հարաբերությունները կարգավորելու նպատակով ձեւավորված հարթակ է: Այդ համաձայնագրին միացել են ԱՄԷ-ն, Բահրեյնը եւ Մարոկոն: Սաուդյան Արաբիան առայժմ դիմադրում է եւ ամեն կերպ խուսափում դրան միանալու ճնշումներից:
ԱՄՆ նախագահ Թրամփի Սաուդյան Արաբիա կատարած վերջին այցի ժամանակ սաուդցիները հասկացրել են նախագահին, որ համաձայնագրին միանալու մտադրություն չունեն: Սակայն Թրամփը համոզմունք է հայտնել, որ ապագայում սաուդցիները նույնպես կգիտակցեն համաձայնագրին միանալու անհրաժեշտությունը:
Ապրիլի վերջերին համաձայնագրին միանալու առաջարկություն է արել նաեւ Սիրիայի փաստացի ղեկավար Մոհամադ ալ-Ջուլանին:
Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների համատեքստում Իսրայելը շահագրգռված է ընդլայնելու «Աբրահամի համաձայնագրին» միացած երկրների շրջանակը եւ դրանում ներառել նաեւ Իրանին սահմանակից երկրներին, այդ թվում Հայաստանին ու Ադրբեջանին: Թել Ավիվի նպատակը դիվանագիտական ուղիներով Իրան-ԱՄՆ տարաձայնությունները կարգավորելու այլընտրանքը ռազմականով փոխարինելն է, որի համար Իսրայելում լայն արշավ է ձեւավորվել՝ Ադրբեջանի Հանրապետությանը «Աբրահամի համաձայնագրին» մասնակից դարձնելու ուղղությամբ, ինչը կարող է ավելի կարծրացնել Ադրբեջանի հակաիրանական կեցվածքը:
ԻԻՀ նախագահ Փեզեշքիանի Բաքու այցելությունից ընդամենը մի քանի օր անց, մայիսի 7-ին նախատեսվում էր Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի այցը Ադրբեջան: Ըստ The Times of Israel-ի՝ Իսրայելի վարչապետի այցելության ընթացքում կողմերը պիտի քննարկեին ընդգծված հակաիրանական ուղղվածություն ունեցող «Աբրահամի համաձայնագրին» եւ տարբեր նախաձեռնություններին Ադրբեջանին պաշտոնապես ներգրավելու ծրագրերը: Սակայն այցն անորոշ ժամանակով հետաձգվել է:
Իրանը խիստ մտահոգ է իր դեմ կազմակերպված արշավից, եւ այդ համատեքստում «Աբրահամի համաձայնագրի» ընդլայնումը վտանգավոր է համարում:
Իսրայելը Ադրբեջանի հետ մոտ հարաբերությունները դիտարկում է որպես իր ընդհանուր ռազմավարության մի մաս՝ ուղղված Իրանին սահմանակից երկրներում ազդեցություն ունենալուն: Իրանի պաշտոնյաները բազմիցս նախազգուշացրել են Ադրբեջանին Իսրայելի ազդեցության վտանգի մասին: Թեհրանը համոզված է, որ Ադրբեջանը վերածվել է Իսրայելի հիմնական հենակետի՝ Իրանի դեմ հետախուզական եւ դիվերսիոն գործողությունների համար:
Մարտ ամսին Իսրայելի Քնեսեթը մի բանաձեւ է ներկայացրել, որտեղ ընդգծվում էր «Ադրբեջանի հետ ռազմավարական դաշինքի» ամրապնդման անհրաժեշտությունը: Այդ բանաձեւը նաեւ «Աբրահամի համաձայնագրին» միանալու հարցում Ադրբեջանին աջակցություն է հայտնում:
Այժմ արդեն Վաշինգտոնը ձգտում է Հայաստանը նույնպես ներառել հակաիրանական նախաձեռնություններին: ԱՄՆ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Ուիթքոֆի հայտարարույթյունը հենց դրա վկայությունն է:
ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Իրանագետ
