«Ո‘չ «դաշնակցական ավանտյուրա» էր , ո‘չ «փետրվարյան ապստամբություն», քաղաքացիական պատերազմ էր». անդրադարձ 1921թ փետրվարյան դեպքերին

250

Եվ, այնուամենայնիվ, ես կարծում եմ, որ 1921թ. փետրվար-ապրիլ ամիսներին Հայաստանում քաղաքացիական պատերազմ էր։ Ոչ «դաշնակցական ավանտյուրա» էր, ոչ էլ «փետրվարյան ապստամբություն»՝ պարզ ու սովորական քաղաքացիական պատերազմ էր՝ իր բոլոր գրված ու չգրված կանոններով։

Եթե զգացմունքներով նայենք՝ սարսափելի պատմություն է։ Եթե փորձենք առավել սթափ գնահատել՝ երկու կողմն էլ ունեն իրենց բաժին ճշմարտությունը, որի համար կռվում են։ Ընդհանրապես՝ քաղաքացիական պատերազմներն այսպես են լինում, ու պարտադիր չէ, որ սպանողն ու սպանվողը հայր ու որդի լինեն։

Իսկ եթե էլ ավելի «անխիղճ» հայացք ձգենք այս պատմությանը, ապա պետք է որ հարց առաջանա՝ արդյո՞ք այսպիսի պատմություն եղել է, իսկ գուցե գեղարվեստական քարոզչությո՞ւն է։ Ո՞վ գիտե։ Հիմա ոչ ծերունիներ Գևորգյանն ու Թաղիանոսը կան, ոչ էլ՝ հեղինակ Վրացյանը։

«Ռազմաճակատում նահատակված հերոսների կարգին պետք է հիշել և Երևանում հարգված ծերունիներ Գևորգյանի և Թաղիանոսների անունները։ Այս վերջինի կոմունիստ որդին հեռացել էր Հեղկոմի հետ և կռվում էր Հայրենիքի դեմ։ Հայրը երդվել էր իր ձեռքով սպանել որդուն և հրացանը ուսին գնաց ռազմաճակատ, ուր և նահատակվեց տաք կռվում»։

Միքայել ՅԱԼԱՆՈՒԶՅԱՆ