Մեր օրերի шրժույթները
Հնում տասը շահին բավականին խոշոր գումար էր: Այն հավասար էր 50 պարսկական դինարին, եւ Պարսկաստանի մի շարք քաղաքներից բացի շրջանառվում էր նաեւ Երեւանում:
Եթե հավատանք մեր ասացվածքների խորիմաստությանը, կարելի է ասել, որ տասը շահին օրվա կուրսով հավասար էր 1000 թումանի: Չէ՞ որ մեր կենցաղավարության որոշակի ժամանակահատվածում մկան ծակը մի դեպքում արժեր տասը շահի, մի դեպքում էլ՝ հազար թուման:
2023 թվականի սեպտեմբերին Երեւանի քաղաքապետարանի նախընտրական հանրահավաքներից մեկի ժամանակ ավագանու «Մայր Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ Անդրանիկ Թեւանյանը խոստացել էր իշխանական օլիգարխներին էնպիսի վիճակի մեջ դնել, որ «մկան ծակին հազար թուման տան»: Տեսնես հաջողվե՞ց: Կասկածում եմ:
Նիկոլ Փաշինյանն էլ, հավանաբար պատկերացնելով «շահի» եւ «թուման» արժույթների օրվա կուրսի համամասնությունը, 2018 թվականի ապրիլյան հանրահավաքներից մեկի ժամանակ իրենց «բոյեւիկ» համարող նախկին իշխանավորներին հեգնել էր, որ նրանք հեղափոխության օրերին «մկան ծակին տասը շահի էին տալիս»: Պատկերացնել է պետք, եթե վճարվեին այդ տասը շահիները, մեր պետական բյուջեն ինչպիսի՜ փքուն տեսք կունենար:
Թեեւ Հայաստանը հռչակել է իր երազած անկախությունը, բայց տեւական ժամանակ, մեր ազգային դրամին զուգահեռ, շրջանառության մեջ են դրված նաեւ օտար դրամական միավորները:
ԱԺ բազմամյա պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանը, որ մեծամասնական ընտրակարգով մրցակցում էր Աշոտ Աղաբաբյանի (Բուռնաշ) հետ, ժամանակին երդում-պատառ էր տալիս, որ պատգամավոր ընտրվելու համար մի «ՔՈՌ ԿՈՊԵԿ» էլ չի ծախսել: Հետաքրքրական է իմանալ, պատգամավորի պատկերացմամբ որքա՞ն արժե մեկ քոռ կոպեկը:
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանն էլ խորհուրդ է տվել չկառչել ԳՐՈՇԻ արժեք չունեցող Հայաստանի ժողովրդավարությունից: Այս հորդորի մեջ նույնպես գրոշի փոխարժեքի մասին ոչինչ նշված չէ:
«Ժամանակ» թերթի վկայությամբ էլ, ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը դեռեւս 2013 թվականին ասել է, որ Երեւանի ավագանու ընտրություններին պատրաստ է յուրաքանչյուր անձի համար 100 ՄԱՆԵԹ հատկացնել: Հավանաբար, ԲՀԿ առաջնորդը ՄԱՆԵԹ ասելով, դոլար է նկատի ունեցել:
Վերջում նշենք, որ պարողներին ու նվագողներին խրախուսելու համար տրվող շաբաշն էլ, հազար թումանների ու տասը շահիների հետ միասին, Հայաստան է մուտք գործել Պարսկաստանից: Բառը կազմված է shad եւ bash բաղադրիչներից, որի բառացի նշանակությունն է «ուրախ եղիր»՝ «շնորհավոր»:
Իրանում նույնպես «շաբաշ» է կոչվում այն գումարը, որը տրվում է պարողին կամ նվագողին խրախուսելու համար: «Շաբաշի տոպրակ» աքսեսուարն էլ իրանական հարսանյաց ծեսերի անբաժանելի մասն է, որը նախատեսված է հարսին մատուցվելիք արժեքավոր նվերների համար:
Հավելենք, որ աշխատանքի ավարտն ազդարարելու համար մեր օգտագործած «շաբաշ» բառը, «շաբաթ» իմաստով հին հրեերեն abbath բառի փոխառությունն է, որը կապ չունի իրանական ծագումով shad-bash բառի հետ:
Նաեւ պետք է նշեմ, որ պարողներին ոգեւորելու եւ խրախուսելու համար ձայնարկություն համարվող «տաշի-տուշի» կրկնավոր բառի մեջ «տաշի» բաղադրիչը նույն ինքն «տասը շահի» դրամական միավորն է: Թավրիզահայերը ժամանակին «տասը շահիի» փոխարեն հենց «տասշի» էին ասում:
ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
