Մի երկրում, որտեղ պետական պաշտոնները բաշխվում են ըստ նշանակվողի «յուրային» լինելու, այսինքն՝ անձնական հավատարմության հատկանիշի,- դա լինի նախարար, մարզպետ, քաղաքապետ, զորապետ, ոստիկանապետ, վարչության պետ, դեսպան, կամ նույնիսկ խորհրդարանի նախագահ,- այդպիսի երկիրը, ինչպիսին դարձել է մեր պետությունը, դատապարտված է ձախողության, նամանավանդ՝ երբ նշանակողն ինքը, մեղմ ասած, բանիմաց չէ եւ իշխանության 6-րդ տարում նոր է իմանում, որ, օրինակ, Շամպայնը խմիչք լինելուց առաջ տեղանուն է Ֆրանսիայում, Կոնյակը՝ նույնպես… Բանիմաց չէ, բայց դրա համար բնավ չի ամաչում: Նրա գործակիցները՝ նույնպես: Նաեւ՝ ժողովրդի մի ստվար հատվածը, քանի որ տգիտությունը սովորություն ունի միայն տգետներ ծնելու, իսկ տգիտությունը մեր երկրում քաջալերվում է պետականորեն, եւ հասարակ բաներն անգամ նոր սովորող վարչապետը դեռ հարց է տալիս՝ «Հարվարդի եւ Քեմբրիջի համալսարաններում անգլերեն լեզվի ուսուցումը պարտադի՞ր է», կամ հրճվում է, երբ ուսուցիչները նախընտրում են պարեկ աշխատել, մինչ իր սեփական կալվածը համարվող խորհրդարանում աշխատող նախկին ուսուցիչը «չքնաղ» բառը գրում է «չքնախ», եւ, մյուս կողմից, վարչապետն ուզում է փակել Ագրարային համալսարանը՝ պատճառաբանելով ուսանողների պակասը, մինչ ազգաբնակչության շուրջ 40 տոկոսը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, եւ երկրի հիմնական արտահանումը հանդիսանում է այգեգործական արտադրանքը: Գյուղատնտեսություն՝ առանց գիտության: Մինչդեռ վարչապետը պահանջում է մրցունակություն համալսարաններում, մրցունակություն՝ արտաքին շուկաներում, իսկ մարզպետներից մեկը խոսում-բացատրում է «թռչող կոկորդիլոսների», իսկ մեկ ուրիշը՝ «ձու ածող շների» մասին: Եվ, բնականաբար, թռչող կոկորդիլոսների եւ հավկթածան շների երկրում վիճակը այնպես կլինի, ինչպես կա:
Օրերս Hyperallergic.com միջազգային կայքէջը հրապարակեց աշխարհում ամենաբարձր IQ ունեցող 8 երկրների (ժողովուրդների) ցուցակը, որը գլխավորում է, օրինաչափ կերպով, Ճապոնիան, որն, ի դեպ, նաեւ գրավում է առաջին տեղը աշարկերտների եւ ուսանողների ինքնասպանությունների հաճախականությամբ: Ինքնասպանություն՝ դպրոցում կամ համալսարանում վատ արդյունքներ ունենալու հետեւանքով: Հետաքրքրական է, որ վերոհիշյալ ութնյակի երկրները, որոնց մեջ՝ նաեւ Սերբիան, Հունգարիան եւ Ֆինլանդիան, բոլորն էլ առավելագույն ուշադրությունը կենտրոնացնում են իրենց կրթական համակարգի վրա, բծախնդրորեն հսկում եւ առատաձեռնորեն ֆինանսավորում կրթական հաստատությունները՝ նաեւ հասարակական պահանջով: Մինչդեռ մեր վարչապետը համեմատության եզրեր է փորձում գտնել մարդու եւ օրանգուտանի կամ շիմպանզեի IQ-ների միջեւ…
Վերոհիշյալ ութնյակի երկրների մեջ ինձ ամենաշատը հետաքրքրեցին Ճապոնիան ու Սերբիան: Երկուսն էլ, մեկը 2-րդ աշխարհամարտի ավարտին, մյուսը՝ 1990-ականների Հարավսլավիայի կրծոտման ժամանակ, ծանրագույն պարտություն կրեցին, կապիտուլացիայի ենթարկվեցին: Բայց հետագայում ուժ գտան իրենց մեջ, անշուշտ՝ միշտ հասարակության անմնացորդ օժանդակությամբ, զորաշարժի ենթարկելու իրենց ազգային ներուժը, հիմնովին բարեփոխելու կրթական համակարգը, խթանելու գիտությունը, բարձրացնելու եւ զարգացնելու ժողովրդի միտքը եւ ուղեղը, դրանով իսկ ապահովելով իրենց երկրի անվտանգությունը, զարգացնելով տնտեսությունը եւ բարձրացնելով պետության հեղինակությունը:
Իսկ մե՞նք:
Պատասխանը թողնում եմ մեր ժողովրդի մտածող հատվածին:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
