Ամենայն հավանականությամբ շուտով մենք ականատես կլինենք Հայ եկեղեցու դեմ Ն. Փաշինյանի ու նրա խմբակի ձեռնարկած արշավի հերթական ակտիվացմանը նորահնար պատրվակով՝ կալվածային սեփականության իրավունքի «չարաշահման» ու հարակից ամբաստանությունների շուրջ «կարված» գործերի քննության:
Չէ՞ որ մոտենում է Ավստրիայի Սանկտ Փյոթեն քաղաքում տեղի ունենալիք Եպիսկոպոսական ժողովի ժամկետը՝ փետրվարի 16-19-ը: Կայանալու եւ հեզասահ ընթանալու դեպքում, Ամենայն Հայոց Հայրապետի հրավերով եւ ավելի քան 50 եպիսկոպոսների մասնակցությամբ գումարվելիք այդ ժողովը, փաստորեն, անկախ արդյունքներից, ի դերեւ է հանելու Նիկոլի ու նրա խմբակի ամիսների աշխատանքը՝ Հայ եկեղեցին ներսից պառակտելու, վախի ու գրավիչ խոստումների միջոցով հերձվածական խմբակներ ստեղծելու, Մայր աթոռը թուլացնելու եւ, վերջապես, նախագծված հայտնի «ճանապարհային քարտեզի» կետերը ի կատար ածելու անդուլ ջանքերը, խարդավանքները: Հետեւաբար, ըստ նրանց, պետք է եկեղեցու վերին իշխանությանը եւ ուխտապահ եպիսկոպոսներին «մատուցել» նոր, մտահոգիչ խնդիրներ՝ կապված եկեղեցապատկան կալվածների ճակատագրին:
Բացի այդ, Նիկոլն ունի նաեւ մեկ այլ առաջադրանք, թերեւս՝ ինքնառաջադրանք. խրտչեցնել, վախեցնել, Եկեղեցուց հեռու պահել բոլոր բարերարներին ու նվիրատուներին՝ մատնացույց անելով, օրինակ, Սամվել Կարապետյանին, որ պատժվում է աստվածահաճո գործ կատարած լինելու համար: Իսկ Եպիսկոպոսական ժողովի բարեհաջող ավարտի դեպքում, բարեկարգության վերահաստատման պայմաններում, բոլոր բարեգործները, հատկապես նրանք՝ ովքեր որեւէ առնչություն չունեն ներհայաստանյան բիզնեսի հետ, ինքնավստահ՝ կարող են իրենց նյութական նպաստը բերել Հայ եկեղեցու հզորացման գործում, մանավանդ եթե Եկեղեցին նորանոր ծրագրեր ի գործ դնելով ծավալի իր գործունեության դաշտը կրթության, առողջապահության, երիտասարդական ու սոցիալական բնագավառում: Նիկոլը Նիկոլ չի լինի, եթե թույլ տա նման գործունեությունը, այդ հարցում նա ավելի անզիջող է, քան… Ընկ. Փանջունին, որն ընդամենը «մի քիչ փող ուղարկեք» էր գրում իր զեկուցագրերի վերջնամասում: Մինչդեռ «մի քիչը» շա՛տ քիչ է Նիկոլի ու նրա համակերների (քիչ էր մնում սխալվեի ու «համակիրներ» գրեի) համար: Դա շատ հին, բնածին ու բնատուր մոտեցում է: Նա շա՜տ է սիրում փողը, շա՛տ փողը, որը նրա վերջին ու միակ ապավենն է պետության ու ժողովրդի գլխին նստած մնալու համար:
Բայց խոստովանենք նաեւ, որ Նիկոլի յուրաքանչյուր գործողություն, գոնե առերեւույթ, պետք է ունենա օրինավոր եւ օրենսդրական տեսք: Նա այս անգամ էլ հոգացել է այդ մասին, մանավանդ որ ձեռքի տակ ունի համապատասխան գործիքը՝ Ազգային ժողովը, որը ես վաղուց բնութագրել եմ որպես «խորհրդարանական բռնատիրություն» (Parlamentarian Dictatorship): Նա դեռեւս դեկտեմբերի 25-ին կառավարության նիստում (այսինքն՝ ինքն իր մեջ) անցկացրել էր «Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծ, որը շա՜տ հեշտությամբ ընդունվեց ԱԺ հունվարի 19-ի նիստում եւ որը առանց սեփականության իրավունքի Մայր աթոռին հողեր տրամադրելու կարգի փոփոխություն է նախատեսում, մինչդեռ, թռուցիկ կերպով ասենք, եկեղեցապատկան հողերն ու կալվածները մի քանի կարգի են իրականում՝ Տրդատ Գ թագավորի ժամանակներից ի վեր Եկեղեցուն հատկացված սեփական տարածքները, ներառյալ շատ ավելի ուշ՝ Ներսես Աշտարակեցի կաթողիկոսի վերցրած տարածքները՝ ներառյալ Ս. Գայանե տաճարին կից գտնվող պուրակներն ու լճակը, իսկ շատ ավելի ուշ՝ սովետական իշխանության վերջին տասնամյակներին, ինչպես նաեւ անկախության շրջանում հաջորդական մեր երեք նախագահների տարիներին հատկացված, ներառյալ՝ Մայր աթոռի գնած տարածքները, որոնցից յուրաքանչյուրը, ենթադրում եմ, սեփականության իրավունքի այլեւայլ կատեգորիաների են պատկանում: Հետեւաբար Նիկոլ Փաշինյանի պես մարդու համար դժվար չի լինելու «ձեւը գտեք» հրահանգով պետականացնել դրանց մեծ մասը ու Հայ եկեղեցին զրկելու իր 17 դարերի հարստություններից եւ ունեցվածքից:
Եվ այսպես, մոտավորապես 125 տարի հետո Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին նորից կանգնած է իր կալվածները կորցնելու վտանգի առաջ, այն ժամանակ Նիկոլայ 2-րդ ցարի, այժմ՝ Նիկոլ Փաշինյանի ընչաքաղցության, բռնատիրական նկրտումների հետեւանքով: Հետեւաբար մեծագույն պատասխանատվություն է ակնկալվում առաջիկա Եպիսկոպոսական ժողովի յուրաքանչյուր անդամից միահամուռ կեցվածքով, վայելելով նաեւ համայն հայության նեցուկը, դիմագրավելու եւ հաղթահարելու ներկա եւ հետագա բոլոր փորձանքներն ու փորձությունները:
Պատմության ընթացքում Հայ եկեղեցին քանիցս տվել է դրա ապացույցը:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
