Ռուբեն Մամուլյանը՝ հայազգի ամերիկացի թատերական և կինոյի ռեժիսորը, աշխարհի առաջին գունավոր գեղարվեստական ֆիլմի հեղինակը, ծնվել է Թիֆլիսում, 1897 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, հայ ընտանիքում։
Մայրը՝ Վերգինե Քալանթարյանը, եղել է հայկական թատրոնի ղեկավարը, իսկ հայրը՝ Զաքարիա Մամուլյանը՝ քաղաքի բանկերից մեկի տնօրենը։
Արվեստի նկատմամբ Ռուբենի հետաքրքրությունը սկսվել է դեռ մանկուց։ Բայց ապագա մասնագիտությունն ընտրելիս նա պետք է հաշվի առներ ծնողների ցանկությունները. երիտասարդն ընդունվեց Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Հենց այնտեղ էլ նա սկսեց հաճախել երեկոյան դասերի՝ ռեժիսոր Եվգենի Վախթանգովի մոտ։
1921 թվականին Մամուլյանը մեկնում է Լոնդոն։ Այնտեղ մի քանի տարի որպես թատրոնի ռեժիսոր աշխատելուց հետո նա մեկնում է Նյու Յորք։ Այստեղ նա բեմադրեց իր առաջին պիեսը՝ «Պորգին», որը հիմնված է Ամերիկայի հարավում սևամորթների կյանքի մասին վեպի վրա։ Պիեսը մեծ հաջողություն ունեցավ, և մարդիկ սկսեցին խոսել Բրոդվեյում մեծ հեռանկար ունեցող ռեժիսորի մասին։
Հնչյունային կինոյի հայտնագործումը շրջադարձային էր Մամուլյանի կյանքում։ Կինոստուդիաներին անհրաժեշտ էին ռեժիսորներ, որոնք կարող էին «լուռ» դերասաններին սովորեցնել խոսել էկրանին:
Paramount Pictures ստուդիան, որն այն ժամանակ գտնվում էր Նյու Յորքում, Մամուլյանին վստահում է «Ծափահարություններ» ֆիլմի արտադրությունը, որտեղ երիտասարդ ռեժիսորն առաջին անգամ կիրառեց բազմաթիվ նորարարական տեխնիկա։
Այսպիսով, նա ստիպել է օպերատորին նկարահանել միաժամանակ երեք տեսախցիկով և առաջարկել է երկու խոսափողով միաժամանակ ձայնագրել երկու խոսք, իսկ հետո դրանք համատեղել ֆիլմում։
Նա տեսախցիկը դրեց անիվների վրա։
Այն անընդհատ շարժվում էր, ինչն առանձնահատուկ դինամիկա էր հաղորդում ֆիլմին։ Կինեմատոգրաֆիական պրակտիկայում ռեժիսորն առաջին անգամ նկարահանումներ է արել ստուդիայից դուրս՝ երկաթուղային կայարանում, մետրոյում, երկնաքերի տանիքին, Բրուքլինի կամրջի վրա։
1935 թվականին Մամուլյանը նկարահանեց իր առաջին լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Բեքի Շարփը», որն արժանացավ Թուրինի փառատոնի մրցանակին՝ գույների նախնական օգտագործման համար։
Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են Մարլեն Դիտրիխը, Գրետա Գարբոն և Մորիս Շևալյեն։
«Կլեոպատրա» ֆիլմը՝ Էլիզաբեթ Թեյլորի գլխավոր դերով, վերջինն էր կինոռեժիսորի կարիերայում։
Մեծ ռեժիսորը մահացել է ծանր հիվանդությունից, 1987 թվականին ԱՄՆ-ում։
