Հավանաբար շատերը գիտեն, որ ԽՍՀՄ-ը գիտության տարածքային զարգացման հայեցակարգը իրագործելիս ստեղծել էր ակադեմիական քաղաքներ, որոնց զգալի մասը տեղակայված էր Սիբիրում. Azg.am-ի համար գրած իր նոր հոդվածում նկատել է «Համախմբում» շարժման աջակից, վերլուծաբան, տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանը։
Առաջարկում ենք կարդալ հոդվածագրի վերլուծությունը, նրա համեմատությունները ՀՀ իշխանությունների պատկերացրած «Ակադեմիական քաղաքի», անցյալում եղածների ու հաջողված փորձով այսօր այլ երկրներում գործողների միջև։
Հոդվածը՝ ստորև.
Այդ քաղաքներում փորձ արվեց կենտրոնից հեռու միավորել հնարավոր գիտական ռեսուրսը, ստեղծել հորիզոնական կապեր տեղի արդյունաբերական հսկաների հետ։
Կարելի է ասել, որ այդպիսի քաղաքները չունեցան այն հնարավոր դրական զարգացումը, և բացի առանձին գիտական ուղղություններից, նրանց առաջադրած գիտական միտքը, հատկապես կիրառական բաղադրիչը, հայտնվեց որոշակի վակուումային վիճակում։
ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո համարյա բոլոր ակադեմիական քաղաքները դարձան անցյալի լուռ զոհեր, գիտական պոտենցիալը ցրվեց կամ գնաց դեպի վայրի կոմերցիա։
Այդ քաղաքներում սկսվեց գիտական շենքերի, լաբորատորիաների վաճառքը, և միայն Պուտինի իշխանության գալու տարիներին սկսվեց ակադեմիական քաղաքների մասնակի վերածնունդը՝ հատկապես ռազմական ենթատեքստով։
Ակադեմիական քաղաքի մասին մոտ մեկ տարի առաջ կեղծ ընդդիմադիրների հետ մասնավոր զրույցում տվյալ գաղափարի վերաբերյալ որոշակի մտքեր արտահայտեցի՝ ի թիվս այլ քննարկվող թեզերի։
Ընդամենը օրեր անց ակադեմիական քաղաքի գաղափարը հնչեցրին ներկա իշխանավորները, ընդ որում՝ իրենց յուրահատուկ էժանագին ճարպկությամբ հիշյալ կարևոր մտքին մոտեցել էին բավականին «յուրօրինակ», աչքերի՝ փող փնտրող փայլով։ Իսկ ի՞նչ են ասում փողի հեռանկարից փայլող աչքերով իշխանությունները՝ եկեք բեռնաթափենք Երևանը և բուհերի, գիտական լաբորատորիաների շենքերը վաճառենք՝ հետագայում այդ շենքերը հյուրատներ, բանկեր դարձնելու հեռանկարով։
Բայց, ինչպես միշտ, ցանկացած տնտեսական գաղափար դիլետանտ ապիկարների ձեռքով է թաղվում։
Իսկ ի՞նչ կտա ակադեմիական քաղաքը մեր երկրին:
Որտե՞ղ է պետք այն հիմնադրել:
Հիմա կարելի է պնդել, որ ակադեմիական քաղաքի խորհրդային մոդելը և դրա վրա խարսխված պատկերացումներն անհուսալի հին են, ոչ արդյունավետ։
Ներկա գիտատեխնիկական զարգացման համաշխարհային փորձը վկայում է, որ նման կոնգլոմերատի հիմքը կարող են լինել ազգային և կորպորատիվ լաբորատորիաները, որոնք վերջնական պրոդուկտի ստեղծման և կիրառական իմաստով արտադրական հզորությունների օգտագործման բավարար արդյունավետ լուծում են։
Ինչ վերաբերում է ակադեմիական քաղաքի տեղակայմանը, ապա այն առնվազն պահանջելու օրական 7-8. 000 ուսանողի, գիտնականի, սպասարկող անձնակազմի արագընթաց տեղափոխում և վերադարձ մայրաքաղաք։
Այսպիսի թվով մարդկանց արագ տեղաշարժը ենթադրում է արագընթաց փոխադրամիջոց, որպիսին կարող են լինել էլեկտրոինդուկցիոն բարձիկներով վագոնները։ 50 կմ այդպիսի վագոնների կառուցման համար այլ երկրների նույնատիպ նախագծերում ծախսվել է մոտ 200 մլն ԱՄՆ դոլար։
Ենթադրում եմ, որ լավագույն քաղաքատեղի կարող է լինել Աբովյան -Սևան հատվածը, որը Երեւանի «Զվարթնոց» օդանավակայանից էլեկտրոինդուկցիոն երթուղով կկապվի մայրաքաղաքի և հյուրերի օդային ժամանման միակ հանգույցի հետ։ Եթե կան այլ առաջարկներ թեմայի հետ կապված, հետաքրքիր կլինի լսել դրանք։
Իշխանությունները գալիս-գնում են, երկրի տնտեսությունն ու գիտությունը մնում են։
Պետք է հավակնոտ ծրագրերի շուրջը ձևավորել քննարկում և կարծիքներ։
Նկարում Սկոլկովո կենտրոնն է։
