RSS | FACEBOOK | NLA
ԼՐԱՀՈՍ | ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ


«ԱԶԳ» ՇԱԲԱԹԱԹԵՐԹԻ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ. Սիրելի «ԱԶԳ»ականներ, այս օրերի համար ոչ անսպասելի հանգամանքների պատճառով, «ԱԶԳ» շաբաթաթերթի հունիսի 5-ի համարի նյութերը հրապարակվում են վաղը՝ 6 հունիսի առավոտից սովորական՝ azg.am ԼՐԱՀՈՍ հպման տակ, եւ, միաժամանակ, azgonline.am մեր կայքէջերում։ Գումարած թերթում լույս տեսած նյութերի հրապարակվում են նաեւ այլ հոդվածներ ու մեկ հարցազրույց, որոնք տեղի սղության պատճառով դուրս են մնացել թերթի էջերից։ Ապավինում ենք ընթերցողների ներողամտությանը՝ կամքից անկախ պատճառներով պատահած ուշացման համար։ Խմբագրություն

ԼՐԱՀՈՍ    |    «ԱԶԳ»-Ի ՎԵՐՋԻՆ ՀԱՄԱՐԸ
#036, 2018-09-28 > #037, 2018-10-05 > #038, 2018-10-12 > #039, 2018-10-19 > #040, 2018-10-26

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #38, 12-10-2018



ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ

Տեղադրվել է` 2018-10-12 11:43:28 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 3619, Տպվել է` 540, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0

ԻՐԱՔՆ ՈՒ ՍԻՐԻԱՆ «ՍՈՒՆՆԻՍՏԱՆ» ԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ԾՐԱԳԻՐ

Պ.Ք.

Մարտեր հանուն «օսմանյան ժառանգության»

Թուրքական Yeni afak թերթի անգլերեն հրատարակությունը, որը մոտիկ է համարվում նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին, սենսացիայի հավակնող վերտառությամբ հրապարակել է հոդված «ԱՄՆ-ը ձգտում է Իրաքի եւ Սիրիայի որոշ շրջաններ միավորել նավթային ու գազային ռեսուրսների շահագործման համար» հոդվածը:

Հրապարակման մեջ պնդում է արվում, թե ամերիկացիները «ձգտում են ջնջել Իրաքի ու Սիրիայի սահմանը եւ միավորել իրաքյան Քիրքուկից ու Մոսուլից մինչեւ սիրիական Ռաքքա ընկած տարածքները»: Իրաքա-սիրիական սահմանի երկարությունը 599 կմ է: Այն անցնում է Ջեզիրեով եւ սիրիական անապատով: Սահմանը ստեղծվել է 1922 թ. անգլո-իրաքյան պայմանագրի (Սայքս-Պիկո) համաձայն: Մինչեւ 1958 թվականը գոյություն է ունեցել Սիրիայի Հանրապետության եւ Իրաքի Թագավորության սահման, իսկ 1961 թվականից այն գոյություն ունի որպես Սիրիայի Արաբական Հանրապետության եւ Իրաքի Հանրապետության սահման: 2014 թ. հունիսից սահմանի մեծ մասը գտնվում էր «Իսլամական պետություն» խմբավորման վերահսկողության տակ, թեեւ դրա հյուսիսային մասը մնում էր քրդերի վերահսկողության տակՙ կազմելով Ռոժավայի եւ Իրաքյան Քրդստանի սահմանը:

Yeni afak-ի վարկածի համաձայն, որը հիմնված է Ռաքքայի քաղաքային խորհրդի անդամ Էքրեմ Դեդեի հետ հարցազրույցի վրա, «ԱՄՆ-ը ձգտում է Իրաքի եւ Սիրիայի միջեւ ստեղծել միասնական էներգետիկ միջանցք»: Թերթի տվյալներով, ամերիկյան, բրիտանական եւ ֆրանսիական ընկերությունները պատրաստվում են արդյունահանել եւ տեղափոխել այնքան նավթ ու գազ, որոնց ընդհանուր արժեքը գնահատվում է հարյուր միլիոնավոր դոլարներով: Ավելին, վերջին վեց ամսվա ընթացքում Սիրիայում Հասաքիի, Ռաքքայի եւ Դեր Զորի շրջաններում նկատելիորեն ավելացել է օտարերկրյա այն մասնագետների թիվը, որոնք նախապատրաստում են տվյալ նախագածի տեխնիկատնտեսական հիմնավորումը: Ըստ որում, նշվում է, որ սկզբնական փուլում օգտագործվելու է «Իրաքից Սիրիա հասնող գաղտնի խողովակաշարը, որը կառուցվել է Սադդամ Հուսեյնի օրոք: Հետագայում այնտեղ կկառուցվի նոր նավթամուղ»: Այսինքն, ինչպես միշտ, ամեն ինչ հիմնվում է նավթի ու գազի վրա:

Բացի դրանից, ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Ջեյմս Մեթիսին վկայակոչելով, թուրքական թերթը հաղորդում է, որ պետդեպարտամենտը սկսել է կտրուկ ավելացնել տարածաշրջանում աշխատող ամերիկացի դիվանագետների թիվը, քանի որ առաջին պլան կմղվեն ոչ այնքան ռազմական, որքան դիվանագիտական ջանքերը: Այսպիսով, ինչպես նշում է շվեյցարական Le Temps թերթը, տարածաշրջանում ի հայտ են գալիս նոր սցենարներ եւ ծագում են նոր ու աննախադեպ հարցեր, որոնք կապված են իրադարձությունների զարգացման հեռանկարի հետ: Դրանցից մեկն այն է, թե ինչպես է անվանակոչվելու Մոսուլից միչեւ Ռաքքա, գուցեեւ ավելի հեռու ընկած շրջանը: Իսկ սա չի՞ նշանակում արդյոք, թե պետք է սպասել նոր հակամարտությունների:

Պատասխան գոյություն ունի, եւ այն բարձրաձայնել է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով օգնական Ջոն Բոլտոնը : Նա հայտարարել է, որ «ԱՄՆ-ը պետք է միավորի Սիրիայի հյուսիս-արեւելքը Իրաքի հյուսիս-արեւմուտքի հետ եւ այնտեղ ստեղծի նոր տարածքային կազմավորում «Սուննիստան» նախնական անունով»: Ավելի վաղ, The New York Times-ի «Ի՞նչ կլինի «Իսլամական պետությունից» հետո» հոդվածում նա գրել էր հետեւյալը. «Ներկայիս իրողությունն այնպիսին է, որ այն Իրաքն ու Սիրիան, որ մենք ճանաճում էինք, այլեւս գոյություն չունեն: «Իսլամական պետությունը» նոր կառույց է ստեղծել հետօսմանյան կայսրության բնակչությունիցՙ համախմբելով նախագահ Բաշար Ասադին եւ Իրաքում Իրանին ենթակա կառավարությանը ընդդիմադիր սուննիներին: Բացի դրանից, բազմամյա պայքարից հետո ձեւավորվում է փաստորեն անկախ Քրդստան: Առաջին աշխարհամարտից հետո ձեւավորված աշխարհի քարտեզը վերստեղծելու փոխարեն ճիշտ կլինի, որ Վաշինգտոնը ճանաչի նոր իրողությունները:

Սիրիայի հյուսիս-արեւելքում եւ Իրաքի հյուսիս-արեւմուքում «Իսլամական պետության» լավագույն փոխարինողը նոր եւ անկախ սուննիական պետությունն է: Այդ «Սուննիստանը» բավարար ներուժ ունի նավթ ու գազ արդյունահանելու համար (իհարկե քրդերի հետ պայմանավորվելով): Այդ պետությունը կարող է միջնաբերդ դառնալ ինչպես Ասադի վարչակարգի, այնպես էլ Իրանի հանդեպ բարեկամաբար տրամադրված Բաղդադի դեմ-հանդիման: Պարսից ծոցի պետությունների ղեկավարները, որոնք արդեն պետք է որ հասկացած լինեին, թե իրենց իսկ պետական անվտանգության համար ինչպիսի վտանգ է ներկայացնում իսլամական ծայրահեղականության ֆինանսավորումը, կկարողանային էական միջոցներ հատկացնել: Իսկ դեռեւս ՆԱՏՕ-ի դաշնակից հանդիսացող Թուրքիային կուրախացներ իր հարավային սահմանի հարաբերական կայունությունը: Դա առնվազն հանդուրժելի կդարձներ նոր պետության գոյությունը»:

Թրամփի վարչակազմը փորձում է համաձայնության հասնել «գործարքի» առնչությամբՙ այդ տարածքը սաուդցիների վերահսկողությանը հանձնելով 4 մլրդ դոլարի դիմաց, որը հարկ կլինի հատկացնել անհրաժեշտ ենթակառույցների ստեղծմանըՙ ընդսմին չմոռանալով իհարկե սեփական շահերի մասին: Այլ կերպ ասածՙ խոսքը Իրաքի եւ Սիրիայի հնարավոր մասնատման մասին է: Այդ իրադարձությունները կարո՞ղ են արդյոք անտարբեր թողնել կայսերական հավակնություններ ունեցող Թուրքիային:

Իհարկե կարող են, կարծում է Կովկասի եւ Մերձավոր Արեւելքի հարցերի փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը : Պատահական չէ, որ ամերիկացի քաղաքագետները շրջանառության մեջ են դրել «օսմանյան ժառանգություն» բառակապակցությունըՙ հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ-ը օկուպացրել է Սիրիայում Եփրատից արեւելք նավթով ու գազով առավել հարուստ տարածքը, ներառյալ Ռաքքայի, Դեր Զորի եւ Ալ-Հասաքայի շրջանները: Դա լուրջ ազդեցություն կունենա գոյություն ունեցող եւ նախատեսվող նավթամուղների եւ գազամուղների վրա: Փորձագետների մեծ մասը համակարծիք է, որ այժմ ԱՄՆ-ի ռազմավարական նպատակը Իրանն է, Սիրիայի եւ Լիբանանի հետ նրա ամեն տեսակ ցամաքային երթուղիների ստեղծման բարդացումը: Ի դեպ, Սիրիայում ռազմական հակամարտությունը հրահրվեց այն բանից հետո, երբ 2011 թ. հունիսի 25-ին Բուշեհրում համաձայնագիր ստորագրվեց Իրան-Իրաք-Սիրիա նավթամուղի կառուցման մասին:

Ռուսաստանցի փորձագետներից մեկը այս կապակցությամբ գրում է. «Աշխարհի քարտեզին նայելիս առավել հասկանալի է դառնում հետեւյալը. Քաթարը, որը Իրանի հետ մեկտեղ ունի աշխարհում գազի խոշորագույն պաշարները, առաջարկել էր Պարսից ծոցից Թուրքիա հասնող գազամուղ, որը Սիրիայով կանցներ միչեւ Միջերկրական ծով, եւ որով գազը կհասցվեր Եվրոպա: Դրանով իսկ ռուսական գազը դուրս կմղվեր Եվրոպայիցՙ փակելով Ուկրաինայով կատարվող տարանցումը: Սակայն Ասադը 2009 թվականին հրաժարվեց ընդունել այդ ծրագիրըՙ փոխարենը նախընտրեով գործարքը Ռուսաստանի եւ Իրանի հետ: Իսլամական գազամուղը կարող էր շահութաբեր լինել Ռուսաստանի եւ Իրանի համարՙ ի վնաս Արեւմուտքի էներգետիկ շահագրգռությունների եւ ԱՄՆ-ի գազային կորպորացիաների: Ավելին, դա կարող էր կտրուկ թուլացնել ամերիկացիների դաշնակից Քաթարի ռազմավարական էներգետիկ զորությունը, ինչպես նաեւ Թուրքիան կտրել հզոր գազային հոսքից: Հանուն եվրոպացի սպառողի ծավալված այդ գազային պատերազմի մասնակիցները դարձան ամենախոշոր գազարդյունահանող երկրները»:

Թուրք վերլուծաբան Ֆաիք Բուլութը դեռ 2003 թվականին գրել է. «ԱՄՆ-ը իր վերահսկողության տակ է առել Իրաքը եւ հիմա պետք է գտնի դեպի Միջերկրական ծով տանող ուղին: Դա հնարավոր է այն դեպքում, եթե Սիրիան հեռացվի ասպարեզից: Եթե ամերիկացիներին հաջողվի վերահսկողության տակ առնել նաեւ Միջերկրական ծովը, ապա նրանք Միջերկրական ծովից Սիրիայով միջանցք կստեղծեն մինչեւ Իրան: Եթե ԱՄՆ-ի ծրագրերն իրականություն դառնան, այդ դեպքում եվրոպացիները եւս կկտրվեն այդ տարածաշրջանից»: Իսկ ահա Իրանի արտգործնախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը կարծիք է արտահայտում, ըստ որի, ԱՄՆ-ի գերակայությունները Սիրիայում վերջերս փոխվել ենՙ ջիհադիստների դեմ պայքարի փոխարեն առաջնահերթ է դարձել պայքարը սիրիա-իրաքյան սահմանի վերահսկողության համար: Այս ամենից կարելի է եզրակացնել, որ Վաշինգտոնը տարածաշրջանում իրեն բավական ազատ է զգում եւ փորձում է քարտեզը վերաձեւել ըստ իր հայեցողության:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #38, 12-10-2018

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ