RSS | FACEBOOK | NLA
ԼՐԱՀՈՍ | ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ


«ԱԶԳ» ՇԱԲԱԹԱԹԵՐԹԻ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ. Սիրելի «ԱԶԳ»ականներ, այս օրերի համար ոչ անսպասելի հանգամանքների պատճառով, «ԱԶԳ» շաբաթաթերթի հունիսի 5-ի համարի նյութերը հրապարակվում են վաղը՝ 6 հունիսի առավոտից սովորական՝ azg.am ԼՐԱՀՈՍ հպման տակ, եւ, միաժամանակ, azgonline.am մեր կայքէջերում։ Գումարած թերթում լույս տեսած նյութերի հրապարակվում են նաեւ այլ հոդվածներ ու մեկ հարցազրույց, որոնք տեղի սղության պատճառով դուրս են մնացել թերթի էջերից։ Ապավինում ենք ընթերցողների ներողամտությանը՝ կամքից անկախ պատճառներով պատահած ուշացման համար։ Խմբագրություն

ԼՐԱՀՈՍ    |    «ԱԶԳ»-Ի ՎԵՐՋԻՆ ՀԱՄԱՐԸ
#046, 2017-12-08 > #047, 2017-12-15 > #048, 2017-12-22

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #48, 22-12-2017



ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Տեղադրվել է` 2017-12-21 22:59:36 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 6281, Տպվել է` 8, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0

ԱՄՆ-Ի ՆՊԱՏԱԿԸ ՄԵՐՁԱՎՈՐ ԱՐԵՎԵԼՔՈՒՄ

Պ.Ք.

Շատ տարիներ առաջ ԱՄՆ-ում ի հայտ եկավ «Ամերիկյան դար» ոչ կառավարական կազմակերպությունը, որը ձգտում էր վերջ դնել Օսլոյում ստորագրված իսրայելա-պաղեստինյան հաշտության համաձայնագրին եւ նորովի վերաձեւել Մերձավոր Արեւելքը: Առաջին հերթին նախատեսվում էր Իրաքի ոչնչացում: Կազմակերպության մշտական անդամ Պոլ Վուլֆովիցի խոսքերովՙ Մերձավոր Արեւելքում հաշտության ուղին անցնում է Բաղդադով:

Հաջորդ փուլում պետք է ոչնչացվեր Սիրիան, իսկ դրանից հետո կգար Իրանի հերթը: ԱՄՆ-ի 42-րդ նախագահ Բիլ Քլինթոնին հղած բաց նամակում տվյալ կազմակերպության անդամները կոչ էին անում ոչնչացնել Իրաքի նախագահ Սադդամ Հուսեյնին: Ստորագրողների թվում էին Պոլ Վուլֆովիցը, Էլիոթ Աբրամսը, Դոնալդ Ռամսֆելդը եւ այլք:

Հարկ է նշել, որ տարածաշրջանի վերաձեւման կողմնակիցները լավ պատկերացնում էին դրա հետեւանքներըՙ քաոս Իրաքում եւ Սիրիայում: Փոխնախագահ Դիք Չեյնիի խորհրդական Դեյվիդ Վուրմսերը, որը կանխատեսել էր Հուսեյնի տապալման հետեւանքները, ասել էր, որ տապալման դեպքում Իրաքը կմասնատվի ցեղերի, կլանների, զորապետների բախումների հետեւանքով: Վերջին հաշվով դա պետք է քաոսի հանգեցներ Իրաքում եւ Սիրիայում: Այդպիսով, ԱՄՆ-ը եւ նրա տարածաշրջանային գլխավոր դաշնակիցներ Իսրայելն ու Հորդանանը ստանալու էին Մերձավոր Արեւելքի քարտեզը սեփական հայեցողությամբ վերաձեւելու հնարավորություն: Այդ հին ծրագիրը դեռ մնում է ուժի մեջ:

Վերջերս ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, թե Իրանը չի կատարում բազմակողմ միջուկային համաձայնագրի պահանջները, թեեւ «5+1» համաձայնագրի մյուս բոլոր մասնակիցները հակառակն են պնդում: Վաշինգտոնը մտադիր է Իրանի դեմ գործի դնել ավելի կոշտ պատժամիջոցներ, որպեսզի նրան դրդի դիմելու այնպիսի քայլերի, որոնք կարող էին ամերիկացիների հարձակման առիթ դառնալ: Այս ամենը հարկավոր է ԱՄՆ-ի մերձավորարեւելյան նախագծի իրականացման համար:

Սակայն ծրագրի մշակումից ի վեր անցած քսան տարվա ընթացքում աշխարհը փոխվել է: Նախ եւ առաջ, գոյություն ունի համաձայնագիր, որը սահմանափակում է Իրանի միջուկային ծրագրի զարգացումը: Թեհրանը կատարում է դրա պայմանները, նա համաձայնել է կրճատել հարստացված ուրանի պաշարները եւ կազմաքանդել հարստացված ուրանի ստացմանն ուղղված ցենտրիֆուգների1/3-րդը: Սահմանափակումները կգործեն առաջիկա 10-25 տարիների ընթացքում:

Ներկայումս ԱՄՆ-ի համար ավելի ու ավելի է դժվարանում եվրոպացիներին հակաիրանական պատժամիջոցների ձեռնարկմանը դրդելը: Թեհրանը որոշակի հաջողությունների է հասել իր հրթիռային ծրագրի զարգացման մեջ, որը սպառնալիք է ներկայացնում ամերիկյան ծովուժի, ինչպես նաեւ տարածաշրջանի ամերիկյան ռազմակայանների համար: Նաեւ հարկ է նշել, որ Իրանի տարածքը եռապատիկ գերազանցում է Իրաքը եւ պակաս չափով է ենթակա ներքին էթնիկական հակասություններին:

«Կատոն» հաստատության տվյալների համաձայնՙ գոյություն ունի առճակատման մի քանի տարբերակ. Իրանի դեմ ավելի կոշտ պատժամիջոցների ձեռնարկում, տարածաշրջանում իրանական ազդեցության հակազդում, ներսից Իրանի վարչակարգի տապալում, պատերազմի սանձազերծում:

Հակաիրանական պատժամիջոցների քաղաքականությունը քննության առնելովՙ վերոհիշյալ հաստատության փորձագետները եզրակացրել են, որ Եվրոմիության եւ Ասիայի պետությունները հավանաբար վճռականորեն կդիմակայեն նոր արգելքներին, որոնք ԱՄՆ-ը մտադիր է կիրառել առեւտրի եւ ներդրումների ոլորտում:

Ինչ վերաբերում է տարածաշրջանում Իրանի ազդեցության աճին, փորձագետները կարծում են, որ ահաբեկչական խմբերի դեմ տարածաշրջանային կոալիցիա ստեղծելու ԱՄՆ-ի միչեւ օրս գործադրած ջանքերը որպես կանոն անհաջող են եղել: Դրա հետեւանքով ԱՄՆ-ը կարող է ներքաշվել բազմաթիվ տարածաշրջանային հակամարտությունների մեջ, իսկ ամերիկացի զինվորները տվյալ շրջանում կարող են վտանգի ենթարկվել: Նաեւ քիչ հավանական է, որ ԱՄՆ քաղաքացիները հավանություն տան Վաշինգտոնի ռազմական նկրտումներին, եթե դրանք ուղեկցվեն ամերիկացի զինվորների կորուստներով:

Նաեւ հարկ է նշել, որ իրանական վարչակարգի փոփոխման դեպքում Թեհրան-Վաշինգտոն հարաբերությունները ավելի շուտ կվատթարանան, քան կբարելավվեն: Մերձավոր Արեւելքի մյուս երկրների օրինակով կարելի է հանգել այն հետեւության, որ ԱՄՆ-ի կողմից տեղական ընդդիմադիր խմբերին աջակցելը հաճախ անհամատեղելի է այս կամ այն երկրի գոյության հետ: Վաշինգտոնի համար իրավիճակը բարդանում է նրանով, որ Իրանի էթնիկական փոքրամասնություններն այնքան մեծաթիվ չեն, որքան Իրաքում: Օրինակ, Իրանում քրդերը կազմում են ամբողջ բնակչության 10 տոկոսը, արաբներըՙ 2, թուրք-ազերիներըՙ 16 տոկոս: Մյուս կողմից, Սաուդյան Արաբիայի եւ ԱՄՆ-ի 2017 թ. ռազմական համաձայնագիրը, որը նախատեսում է արդի զինատեսակների մատակարարում, հանգեցրեց Իրանի քաղաքացիների համախմբմանը, որի համար Սաուդյան Արաբիան տարածաշրջանային գլխավոր մրցակից է:

Եթե ԱՄՆ-ը ռազմական գործողություններ սկսի Իրանի դեմ, ապա իրանական բալիստիկ հրթիռների թիրախ կդառնան տարածաշրջանի ամերիկյան ռազմանավերն ու ռազմակայանները: Պարսից ծոցում նոր պատերազմը կարող է կազմալուծել նավթի արտահանությունը դեպի Եվրոմիություն եւ ասիական երկրներ, ինչը կարող է հանգեցնել համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի:

ԱՄՆ-ի համար լավագույն քաղաքական տարբերակը Իրանի հետ համագործակցության շարունակումն է եւ իրանական չափավորական քաղաքական կուսակցությունների ամրապնդումը: Տարածաշրջանի համար առավել մեծ սպառնալիք են ներկայացնում ամերիկյան ռազմարդյունաբերական համալիրի ներկայացուցիչները, որոնք խոշոր շահույթներ են ստանում անվերջանալի պատերազմներից:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #48, 22-12-2017

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ